برای داشتن دندان هایی سالم و لبخندی زیبا، باید مراقبت از دهان را به یک برنامه روزانه تبدیل کرد، نه کاری که فقط هنگام دندان درد انجام شود. مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار، تمیزکردن روزانه بین دندان ها، کاهش مصرف خوراکی ها و نوشیدنی های شیرین و مراجعه منظم به دندانپزشک مهم ترین پایه های مراقبت از دندان و لثه هستند.
برای شروع مراقبت روزانه از دندان ها، بهتر است روش های اصلی، دفعات انجام و کاربرد هرکدام را بشناسید. جدول زیر، مهم ترین اقدامات مراقبتی از جمله مسواک زدن، استفاده از نخ دندان، انتخاب خمیردندان و مراجعه به دندانپزشک را به صورت خلاصه مقایسه می کند تا بتوانید برنامه منظم تری برای حفظ سلامت دندان و لثه داشته باشید.
| روش مراقبت | کاربرد | دفعات پیشنهادی | روش صحیح |
|---|---|---|---|
| مسواک | کنترل پلاک و کاهش خطر پوسیدگی | روزی ۲ بار، هر بار ۲ دقیقه | مسواک نرم و خمیردندان فلورایددار |
| نخ دندان | حذف پلاک از نقاطی که مسواک نمی رسد | روزی ۱ بار | تمیزکردن آرام فضای بین دندان ها |
| خمیردندان | کمک به محافظت از مینای دندان | همراه مسواک | نوع حاوی فلوراید |
| دندانپزشک | پیشگیری و تشخیص زودهنگام مشکلات | متناسب با شرایط فرد | معاینه و پاک سازی حرفه ای |
مهم ترین روش های مراقبت از دندان
مراقبت مؤثر از دندان مجموعه ای از چند عادت ساده است. مسواک زدن سطح دندان ها را از پلاک پاک می کند، اما به تنهایی نمی تواند تمام فضای بین دندان ها را تمیز کند. به همین دلیل، تمیزکردن بین دندان ها باید در کنار مسواک قرار بگیرد.
از طرف دیگر، نوع تغذیه نیز روی سلامت دهان تأثیر دارد. مصرف مکرر مواد غذایی و نوشیدنی های شیرین می تواند شرایط را برای پوسیدگی دندان مساعد کند. در نهایت، حتی بهترین برنامه مراقبت خانگی نیز جای معاینه حرفه ای را نمی گیرد؛ زیرا بعضی مشکلات دهان و دندان ممکن است در مراحل اولیه علامت مشخصی نداشته باشند.
مسواک و نخ دندان
یکی از بهترین کارها برای مراقبت از دندان، تداوم و روش صحیح مسواک زدن است ADA. توصیه می کند دندان ها دو بار در روز و هر بار حدود دو دقیقه با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک زده شوند. مسواک دارای الیاف نرم نیز برای بیشتر افراد انتخاب مناسبی است.
برای مسواک زدن، لازم نیست فشار زیادی وارد کنید. قرار دادن مسواک در نزدیکی خط لثه و حرکت آرام و کوتاه روی سطوح مختلف دندان، به پاک کردن پلاک کمک می کند. سطح بیرونی، داخلی و قسمت های جونده دندان ها باید تمیز شوند.
مسواک تنها بخشی از کار است. تمیزکردن بین دندان ها حداقل یک بار در روز به حذف پلاکی کمک می کند که مسواک به آن دسترسی ندارد. نخ دندان یکی از گزینه هاست، اما برای بعضی افراد، برس بین دندانی یا واترفلاسر می تواند انتخاب مناسب تری باشد. انتخاب ابزار باید با شرایط دهان و توصیه دندانپزشک هماهنگ شود.
National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR) در مورد اهمیت استفاده از نخ دندان به شکل زیر اشاره میکند:
flossing cleans between the teeth where brushing can’t reach. The goal is to disrupt the formation of dental plaque before it calcifies to form calculus.
استفاده از نخ دندان، فضاهای بین دندان ها را که مسواک به آن ها دسترسی ندارد، تمیز می کند. هدف این کار، جلوگیری از تشکیل پلاک دندانی پیش از آن است که این پلاک ها معدنی شده و به جرم دندان تبدیل شوند.
انتخاب خمیردندان
در انتخاب خمیردندان، بهتر است به جای تمرکز صرف بر طعم، تبلیغات یا ادعای سفیدکنندگی، به ترکیبات و نیاز واقعی دندان ها توجه شود. برای بیشتر افراد، خمیردندان حاوی فلوراید یکی از پایه های مهم مراقبت روزانه محسوب می شود.
فلوراید به محافظت از دندان در برابر پوسیدگی کمک می کند و استفاده منظم از خمیردندان فلورایددار همراه با مسواک زدن صحیح، بخشی از توصیه های استاندارد مراقبت از دهان است.
البته شرایط همه افراد یکسان نیست. دندان های حساس، سابقه پوسیدگی، بیماری لثه، خشکی دهان یا بعضی درمان های دندانپزشکی ممکن است باعث شوند دندانپزشک محصول یا روش مراقبتی متفاوتی را پیشنهاد کند.
بنابراین اگر بین چند نوع خمیردندان مردد هستید، انتخاب محصول باید بر اساس وضعیت دهان و دندان انجام شود، نه صرفاً ظاهر بسته بندی. دکتر مصطفی زاهدی پور در بلاگ خود درباره انتخاب خمیردندان این چنین توصیه کرده است:
خمیردندانی برای استفاده روزانه مطلوب است که فلوراید کافی و سایندگی ملایمی داشته باشد و درعین حال بتواند دهان را در طول روز تمیز و تازه نگه دارد. در انتخاب بهترین خمیردندان برای استفاده روزانه شدت سفیدکنندگی یا قدرت پاک کردن جرم ها مهم ترین معیار نیست، بلکه توازن میان این فاکتورها اهمیت بیشتری دارد؛ یعنی خمیردندانی که بتوان هر روز بدون نگرانی از آن استفاده کرد.
تغذیه و سلامت دندان
سلامت دندان فقط به مسواک و نخ دندان وابسته نیست. آنچه در طول روز می خوریم و می نوشیم نیز می تواند روی وضعیت دهان تأثیر بگذارد.
یکی از اقدامات کاربردی، کاهش مصرف مکرر نوشیدنی ها و خوراکی های شیرین است. بهتر است آب، جایگزین نوشیدنی های شیرین در برنامه روزانه شود و میان وعده های شیرین نیز به شکل مکرر مصرف نشوند ADA نیز محدودکردن نوشیدنی ها و میان وعده های شیرین را در توصیه های مربوط به سلامت دهان قرار داده است.
همچنین مصرف دخانیات از عوامل مهم مرتبط با بیماری لثه است و می تواند روند بهبود بافت های دهان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در نتیجه، مراقبت غذایی را می توان با چند عادت ساده شروع کرد:
- مصرف کمتر نوشیدنی های شیرین
- کاهش تعداد دفعات خوردن خوراکی های قندی
- نوشیدن آب در طول روز
- داشتن رژیم غذایی متعادل
- توجه بیشتر به بهداشت دهان پس از مصرف مواد غذایی شیرین
مراجعه به دندانپزشک
یکی از اشتباهات رایج این است که مراجعه به دندانپزشک را فقط به زمان دندان درد موکول کنیم. درد ممکن است زمانی ظاهر شود که یک مشکل دندانی یا لثه ای مدتی است ایجاد شده است.
به تعویق انداختن مراجعه به دندانپزشک همیشه به معنی صرفه جویی در هزینه نیست. بعضی مشکلات دندانی در مراحل اولیه با درمان ساده تری برطرف می شوند، اما در صورت پیشرفت پوسیدگی ممکن است به درمان های پیچیده تری مانند عصب کشی و روکش دندان نیاز باشد که هزینه بالاتری دارند. برای اطلاع از قیمت روکش دندان می توانید به این لینک مراجعه کنید.
معاینه دندانپزشکی می تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک کند. علاوه بر معاینه، جرم هایی که به مرور روی دندان سخت شده اند، با مسواک و نخ دندان در خانه از بین نمی روند و پاک سازی حرفه ای برای برداشتن آن ها لازم است.
فاصله مناسب بین مراجعات برای همه افراد یکسان نیست. میزان پوسیدگی، وضعیت لثه، سابقه درمان های دندانپزشکی و عوامل خطر می توانند برنامه مراجعه را تغییر دهند. بنابراین بهتر است زمان معاینه بعدی را بر اساس شرایط شخصی و نظر دندانپزشک تعیین کنید.
اگر دندان درد، خونریزی مکرر لثه، تورم، قرمزی، حساسیت شدید، لق شدن دندان، درد هنگام جویدن یا بوی بد مداوم دهان دارید، بهتر است بررسی دندانپزشکی را عقب نیندازید. خونریزی و تورم لثه می توانند از نشانه های بیماری لثه باشند.
برای پیشگیری از مشکلات جدی تر، بهتر است با علائم اولیه و عوامل ایجاد پوسیدگی آشنا باشید. در مقاله پوسیدگی دندان چگونه ایجاد می شود؟ می توانید درباره علت های پوسیدگی و روش های جلوگیری از آن بیشتر بخوانید.
اشتباهات رایج در مراقبت از دندان
بعضی عادت ها با وجود اینکه با هدف تمیزترشدن دندان انجام می شوند، می توانند نتیجه مطلوبی نداشته باشند:
مسواک زدن با فشار زیاد: فشار بیشتر به معنی پاک کنندگی بیشتر نیست. حرکت آرام و صحیح مسواک اهمیت بیشتری دارد.
حذف نخ دندان: مسواک به همه نقاط بین دندان ها نمی رسد و حذف این مرحله می تواند بخشی از برنامه بهداشت دهان را ناقص کند.
تلاش برای از بین بردن جرم در خانه: جرم سخت شده با مسواک و نخ دندان پاک نمی شود و باید توسط دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان برداشته شود.
جمع بندی
مراقبت از دندان یک کار پیچیده نیست، اما به استمرار نیاز دارد. مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار، تمیزکردن روزانه بین دندان ها، کنترل مصرف قند و مراجعه منظم به دندانپزشک می توانند پایه یک برنامه مؤثر برای حفظ سلامت دندان و لثه باشند.
اگر مدت زیادی از آخرین معاینه شما گذشته یا نشانه هایی مانند خونریزی لثه، حساسیت، درد یا تغییر ظاهر دندان ها مشاهده می کنید، بهتر است به جای درمان خودسرانه، وضعیت دهان و دندان توسط دندانپزشک بررسی شود. تشخیص به موقع می تواند مسیر درمان را ساده تر کند و به حفظ سلامت و زیبایی لبخند در بلندمدت کمک کند.
سوالات متداول
۱. آیا مسواک زدن دو بار در روز برای جلوگیری از پوسیدگی دندان کافی است؟
خیر. مسواک زدن با خمیردندان فلورایددار اهمیت زیادی دارد، اما برای مراقبت کامل باید روزانه فضای بین دندان ها را نیز با نخ دندان یا ابزار مناسب تمیز کنید و مصرف مکرر خوراکی های شیرین را کاهش دهید.
۲. برای مراقبت روزانه از دندان، چه نوع خمیردندانی بهتر است؟
برای بیشتر افراد، خمیردندان حاوی فلوراید انتخاب مناسبی است؛ زیرا به تقویت مینای دندان و پیشگیری از پوسیدگی کمک می کند. اگر دندان های حساسی دارید یا مستعد پوسیدگی هستید، بهتر است محصول مناسب را با نظر دندانپزشک انتخاب کنید.
۳. اگر دندان هایم درد ندارند، باز هم باید به دندانپزشک مراجعه کنم؟
بله. پوسیدگی و برخی بیماری های لثه ممکن است در مراحل اولیه بدون درد باشند. معاینه منظم به تشخیص زودهنگام مشکلات کمک می کند و فاصله بین مراجعات باید با توجه به وضعیت دندان ها و میزان خطر هر فرد تعیین شود.